Successiewet 1956 — tegenlezingEditie 2026

DE VRIJSTELLING

Dag 002 · Schenkbelasting · gids

Schenken op papier: zo werkt het in 2026

Bijgewerkt 19 augustus 2026 · leestijd 9 min · art. 7:177 BW, art. 10 Successiewet 1956

Uw dochter is vijfendertig en spaart voor een huis. U wilt haar nu al helpen, niet pas over twintig jaar via een erfenis — maar het geld zit vast: in de eigen woning, in een onderneming, in een portefeuille die niet verkocht moet worden. Schenken op papier lost precies dat op.

Schenken op papier — juridisch een schuldigerkenning uit vrijgevigheid — is een schenking waarbij geen geld wordt overgemaakt maar een schuld ontstaat: u schenkt bijvoorbeeld € 6.908 aan uw kind en erkent in dezelfde akte dat u dat bedrag aan haar schuldig bent. Er verhuist geen euro. Wél ontstaat een opeisbare vordering van uw kind op u, die bij uw overlijden als schuld van de nalatenschap wordt afgetrokken vóórdat de erfbelasting wordt berekend — mits u jaarlijks daadwerkelijk 6% rente betaalt en de akte notarieel is vastgelegd. Wie dit tien jaar volhoudt, bouwt per kind bijna € 70.000 aan aftrekbare schuld op, zonder ooit geld te hoeven missen.

Waarom mensen het doen

Het bezwaar tegen jaarlijks schenken is bijna altijd hetzelfde: het vermogen zit in het huis, de onderneming of beleggingen die niet liquide gemaakt moeten worden. De jaarlijkse schenkvrijstelling van € 6.908 per kind (2026) is dan een dode letter — tenzij zij op papier kan. De schuldigerkenning zet de vrijstelling om in een boekhoudkundige schuld: het vermogen blijft precies waar het zit en blijft renderen, terwijl jaar na jaar een groter bedrag de nalatenschap fiscaal verlaat. Boven de vrijstelling kan ook: dan betaalt uw kind nu 10% schenkbelasting over het meerdere, in plaats van straks mogelijk 20% erfbelasting. Dat tariefverschil alleen al kan de constructie dragen.

Kan het zonder notaris?

Nee — niet als de schuld pas opeisbaar wordt bij uw overlijden, en dat is bij schenken op papier vrijwel altijd precies de bedoeling: zou de schuld nu al vrij opeisbaar zijn, dan is zij geen estate-planning-instrument meer maar een gewone lening. Een schenking die pas ten uitvoer komt na de dood van de schenker geldt juridisch als een gift ter zake des doods (art. 7:177 BW) en is alleen rechtsgeldig bij notariële akte. Ontbreekt die, dan vervalt de schenking bij overlijden alsnog volledig — en telt het bedrag gewoon weer mee in de nalatenschap, precies op het moment waarop u erop rekende dat de constructie zou werken. Onderhands, zelf opgesteld "schenken op papier" werkt dus wél zolang u leeft, maar faalt op het enige moment dat ertoe doet. Dit is het eerlijke antwoord op wie hoopt de notaris te kunnen overslaan: dat kan hier niet.

Moet u ieder jaar opnieuw naar de notaris?

In de praktijk wel. Elke jaarlijkse schenking is een aparte rechtshandeling en vergt om dezelfde reden als hierboven in beginsel een eigen akte — schenken op papier is een terugkerende post, geen eenmalige handeling. Reken op enkele honderden euro's per akte; richtprijzen bij notariskantoren lopen uiteen van circa € 300 tot € 800, afhankelijk van kantoor, regio en maatwerk. Vraag uw notaris expliciet naar een meerjarenafspraak voor een serie jaarlijkse schenkingen: veel kantoren rekenen dan een lager tarief per herhaalde akte.

De 6%-rentevoorwaarde

De voorwaarde die alles bepaalt

U moet over de schuld jaarlijks 6% rente daadwerkelijk betalen — overmaken, niet bijschrijven. Wordt de rente niet of niet volledig betaald, dan rekent art. 10 Successiewet 1956 het hele bedrag bij overlijden alsnog bij de nalatenschap op. Dan is de akte betaald, de rente vergeten en de besparing nul.

Die rente is geen bijzaak maar een echte afweging, geen automatische besparing. Voor de schenker kost zij jaarlijks liquiditeit: 6% over een oplopend schuldbedrag loopt na een paar jaar op tot een serieuze overboeking. Voor de ontvanger is de rente zelf ook weer vermogen — belastingvrij zolang zij onder de eigen jaarlijkse vrijstelling blijft — maar de vordering die uw kind opbouwt, telt bij haar mee als bezitting in box 3. In 2026 geldt daar een heffingvrij vermogen van € 59.357 per persoon; blijft de vordering daaronder, dan verandert er voor uw kind niets, maar bij een grotere portefeuille telt zij mee tegen het forfaitaire rendement voor "overige bezittingen" (6,00% in 2026) en het box 3-tarief van 36%. Schenken op papier verschuift dus niet alleen erfbelasting naar schenkbelasting; het verschuift ook een deel van het toekomstige box 3-vermogen naar de volgende generatie.

Nadelen en risico's

Instrumentele eerlijkheid gebiedt de andere kant. De cashflow: de jaarlijkse rentebetaling is een reële, blijvende verplichting — wie die discipline niet volhoudt, verliest de fiscale werking net wanneer hij haar het hardst nodig heeft. De administratie: bij meerdere kinderen en jaren ontstaat al snel een stapel aktes die iemand moet bijhouden, bij voorkeur uw notaris, niet uzelf in een schoenendoos. Box 3 bij het kind, hierboven al genoemd. En geldnood van de schenker: gaat het u financieel minder voor de wind, dan staat de schuld er nog steeds — u kunt haar niet zomaar laten verdampen zonder fiscale gevolgen (zie hieronder). Wie de liquiditeit voor de jaarlijkse rente niet structureel vrij kan maken, moet niet beginnen.

Schenken op papier beëindigen

Er zijn twee nette manieren om ervan af te komen, en één manier die averechts werkt. Aflossen is het eenvoudigst: u betaalt de schuld daadwerkelijk terug, en er verandert fiscaal niets — dit was tenslotte altijd al haar geld. Kwijtschelden kan ook, maar is fiscaal een nieuwe schenking ter grootte van het kwijtgescholden bedrag, belast (of vrijgesteld) als zodanig in het jaar van kwijtschelden — u kunt de schuld niet simpelweg laten verdampen om onder de schenkbelasting uit te komen. De manier die averechts werkt, is niets doen en hopen: overlijdt u kort na de laatste schenking, dan geldt de 180-dagenregel (art. 12 SW) onverkort — die regel is niet afgeschaft en telt schenkingen binnen 180 dagen vóór overlijden nog altijd mee bij de nalatenschap. Wat wél wijzigde per 2026: zulke late schenkingen vallen voortaan uitsluitend onder de erfbelasting, met haar eigen, doorgaans ruimere vrijstellingen, in plaats van eerst schenkbelasting plus een verrekening bij overlijden. Voor wie jaarlijks en tijdig schenkt, ruim vóór die termijn, verandert dit niets.

Schenken op papier en het huis

Dit is, meer dan bij enig ander vermogensbestanddeel, hét instrument voor wie het vermogen in stenen heeft zitten. Een woning verkopen om te kunnen schenken is voor de meeste ouders geen optie — men woont er nog in; herfinancieren kost rente en moeite voor een bedrag dat vaak niet in verhouding staat tot de vrijstelling. Schenken op papier omzeilt beide: er hoeft niets verkocht, niets geherfinancierd te worden. De schenking wordt een schuld op papier, u blijft wonen waar u woont, en de nalatenschap krimpt niettemin elk jaar met het geschonken bedrag. Wat dat voor uw eigen nalatenschap betekent, rekent de rekentool op deze site voor. Wie liever een andere route naar hetzelfde doel neemt — bijvoorbeeld omdat het vermogen pas bij het tweede overlijden van een echtpaar vrijkomt — leest de tweetrapsmaking: een ander instrument, met een andere trade-off, voor dezelfde soort gezin.

De aangifte

Boven de jaarlijkse vrijstelling van € 6.908 (2026) moet uw kind aangifte schenkbelasting doen, uiterlijk op 1 maart van het jaar na de schenking. Blijft de schenking daaronder, dan is geen aangifte nodig, al is het verstandig de aktes te bewaren als bewijs. Bij uw overlijden komt de rekening in beeld: de nog openstaande schuld én de rente die u verschuldigd bleef, moeten worden opgenomen in de aangifte erfbelasting van de nalatenschap. Een notaris of adviseur die de jaarlijkse aktes heeft bijgehouden, kan dat overzicht dan direct leveren.

Veelgestelde vragen

Kan ik schenken op papier zonder notaris?

Niet als de schuld pas bij uw overlijden opeisbaar wordt — en dat is bij schenken op papier vrijwel altijd de bedoeling. Zo'n schenking geldt juridisch als een gift ter zake des doods (art. 7:177 BW) en is alleen geldig bij notariële akte; ontbreekt die, dan vervalt de schenking bij overlijden alsnog en telt het bedrag gewoon mee in de nalatenschap.

Moet ik ieder jaar naar de notaris voor een nieuwe schenking?

In de praktijk wel: elke jaarlijkse schenking is een aparte rechtshandeling en vergt in beginsel een eigen akte. Reken op enkele honderden euro's per akte; vraag uw notaris naar een meerjarenafspraak voor een serie jaarlijkse schenkingen, dat scheelt kosten en administratie.

Wat zijn de voordelen van schenken op papier?

Het vermogen blijft renderen waar het zit — in de woning, de onderneming of de portefeuille — terwijl toch jaarlijks de schenkvrijstelling wordt benut. De schuld is bovendien aftrekbaar van de nalatenschap bij overlijden, en het tariefverschil tussen schenkbelasting (vaak 10%) en erfbelasting (tot 20%) kan de constructie op zichzelf al lonend maken.

Kan ik meerdere jaren achter elkaar schenken op papier?

Ja, dat is precies waar de constructie haar kracht aan ontleent: elk jaar een nieuwe akte voor de vrijstelling van dat jaar, met een eigen 6%-rentebetaling. Wie dit tien jaar volhoudt, bouwt per kind bijna € 70.000 aan aftrekbare schuld op.

Zijn de bedragen voor schenken op papier in 2026 anders dan in 2022?

Ja — de jaarlijkse schenkvrijstelling wordt ieder jaar geïndexeerd en is dus geen vast bedrag. In 2026 is de vrijstelling voor een kind € 6.908; oudere bedragen, zoals uit 2022, gelden niet meer voor nieuwe schenkingen. Reken altijd met de vrijstelling van het jaar waarin u daadwerkelijk schenkt.

Is schenken op papier hetzelfde als een schenking onder schuldigerkenning?

Ja, het zijn twee namen voor dezelfde constructie: juridisch heet zij een schuldigerkenning uit vrijgevigheid. "Schenken op papier" is de spreektaal, "schenking onder schuldigerkenning" en "schuldigerkenning uit vrijgevigheid" zijn de formele termen die notaris en Belastingdienst gebruiken.

Waarom moet ik 6% rente betalen over de schuld?

Omdat de wet die rente eist als bewijs dat de schuld reëel is; wordt zij niet of niet volledig betaald, dan telt art. 10 Successiewet het hele geschonken bedrag bij overlijden alsnog volledig mee in de nalatenschap.

Schenken op papier werkt — dat is precies het probleem. Het kost een notaris, jaarlijkse discipline en een dossier dat u zelf op orde moet houden, allemaal om te bereiken wat in een rechtvaardige wet vanzelf zou gaan: dat een vader zijn dochter kan helpen zonder dat de staat meekijkt naar de vorm. Dat het instrument nodig is, is geen compliment aan de wet — het is de aanklacht. Waarom deze rekensom niet zou moeten bestaan, staat in het manifest; waarom "u kunt toch eerder schenken" geen antwoord is op de erfbelasting zelf, weerlegt het Weerwoord, argument 16. Wie liever met een vaste jaarlijkse gift begint, leest dag 001; de volledige audit staat in hoofdstuk 4 van het Standaardwerk.

← alle dagen