Successiewet 1956 — tegenlezingEditie 2026 · actualiteit

DE VRIJSTELLING

Dag 014 · Actualiteit — de miljonairsbelasting

De miljonairsbelasting: de rekening voor een kabinet dat niemand koos

11 november 2026 · leestijd 11 min · Belastingplan 2027, stemming Tweede Kamer 12 november

Woensdagavond 29 oktober 2025. In een huiskamer in een forenzendorp tussen Zwolle en Deventer kijkt een stel van begin veertig — eigen bedrijf, een afgeloste hypotheek binnen bereik, twee kinderen — naar de exitpolls. Ze stemden niet hetzelfde, maar geen van beiden op een partij die hogere belasting op hun spaargeld bepleitte. Om hen heen, in heel Nederland, gebeurde hetzelfde: PVV, VVD, JA21 en FvD haalden samen 64 zetels, meer dan welke andere politieke familie ook. Veertien maanden later, op 12 november 2026, stemt de Tweede Kamer over een wetswijziging die hun vermogen zwaarder belast dan ooit — ingediend door twee partijen die bij die verkiezingen juist verloren of nauwelijks meededen, en gesteund door een kabinet waarin zij niet op stemden. Dit stuk legt uit hoe dat kan, wat er precies wordt voorgesteld, en waarom het de volgende stap is in een beweging die bij de erfbelasting al lang bezig is.

De miljonairsbelasting is een amendement van PRO (de in 2026 gefuseerde opvolger van GroenLinks-PvdA) en Volt op het Belastingplan 2027: een extra tarief van 45% in box 3 op het rendement over vermogen boven circa € 1 à 1,3 miljoen — de eigen woning telt niet mee — dat vanaf 2029 moet ingaan en volgens de indieners € 1,5 miljard verschuift van arbeid naar vermogen. Het kabinet-Jetten heeft zelf maar 66 van de 150 Kamerzetels en is voor een meerderheid afhankelijk van fracties buiten de coalitie.

Eerst het eerlijke argument, op zijn sterkst

Voordat dit stuk het voorstel sloopt, verdient het zijn sterkste vorm. PRO en Volt wijzen terecht op een reële asymmetrie: wie leeft van loon betaalt daarover tot 49,5% inkomstenbelasting vanaf de eerste euro boven de toptariefgrens, terwijl vermogen in box 3 nog altijd tegen een forfaitair rendement wordt belast dat voor wie goed is gespreid en geadviseerd, vaak onder het werkelijke rendement blijft. Een miljoen euro aan beleggingen genereert, bij een beetje geluk op de beurs, in één jaar meer dan een modaal jaarsalaris — belastingvrij verdiend in de zin dat niemand ervoor hoefde op te staan. Dat zoiets zwaarder belast zou mogen worden dan de loonstrook van een verpleegkundige, is geen onredelijke intuïtie. En de Raad van State heeft, in een ander verband, zelf erkend dat het kabinet haast maakte met zijn eigen box 3-plannen — de kritiek op haastwerk is dus niet alleen een verwijt van de oppositie.

Waarom het toch de verkeerde rekening is

Het eerlijke argument gaat over íets reëels — en mist precies waar het om gaat. Ten eerste de drempel zelf: "miljonair" klinkt als jacht en wijnkelder, maar een ondernemer met een gezond bedrijf, een vrijstaand huis buiten de Randstad en een pensioenpotje kan moeiteloos boven de € 1 miljoen vrij vermogen uitkomen zonder ooit een dag "rijk" te hebben gevoeld. Dit blog waarschuwt al jaren voor precies dit patroon bij de erfbelasting: vrijstellingen en drempels die ooit royaal leken, worden door de jaren heen uitgehold doordat vermogensprijzen harder stijgen dan de indexatie — kijk naar de kindvrijstelling van € 26.230 naast een gemiddelde koopwoning van bijna een half miljoen. Een drempel van "boven de miljoen" is vandaag misschien scherp afgebakend. Over tien jaar, bij ongewijzigd beleid en stijgende huizenprijzen, is hij dat niet meer.

Ten tweede: dit is niet de eerste keer dat vermogen wordt aangeslagen, het is de zoveelste. Hetzelfde vermogen is al belast toen het werd verdiend (loonheffing of winstbelasting), wordt jaarlijks belast in box 3 tegen het gewone tarief, is al belast via btw en overdrachtsbelasting op alles wat ermee werd gekocht — en wordt, als de eigenaar overlijdt, nog eens belast via de erfbelasting, tot 40% voor wie geen directe familie is. Een nieuw toptarief van 45% is geen correctie op een gat in het stelsel. Het is een vijfde laag op een fundament dat al vier lagen dik is. Wie nu voor het eerst "de rijken moeten meer bijdragen" roept, heeft niet gemerkt dat de rijken — in elk geval degenen met een gewoon bedrijf en een gewoon huis — al jaren meer bijdragen dan wie voor hen stemde beseft.

Een kabinet dat niemand koos, een coalitie die niemand stemde

En dan het politieke mechanisme zelf, en dát is waar dit stuk fel over wordt. Bij de verkiezingen van 29 oktober 2025 werd D66 voor het eerst in haar geschiedenis de grootste partij, met 26 zetels — een verschil van nog geen 30.000 stemmen met de PVV, die van 37 naar 26 zetels zakte. VVD haalde 22 zetels, JA21 steeg naar 9, FvD naar 7. Tel PVV, VVD, JA21 en FvD bij elkaar op en je komt op 64 zetels — bijna evenveel als de 66 zetels van de uiteindelijke coalitie zelf, en dan zijn BBB en SGP nog niet meegerekend. Een aanzienlijk deel van het electoraat koos nadrukkelijk niet voor hogere vermogensbelasting.

Het kabinet dat op 23 februari 2026 aantrad, bestaat niettemin uit D66, VVD en CDA — met maar 66 van de 150 zetels, 44% van de Kamer. Een minderheidskabinet. Voor elke wet, te beginnen bij het belastingplan zelf, moet het dus steun zoeken bij fracties die niet in het regeerakkoord stonden. En daar wringt het: juist de partijen die bij de verkiezingen verloren of amper meetelden — PRO, de fusiepartij van een GroenLinks-PvdA die onder Timmermans terugviel naar 20 zetels, en Volt — zijn degenen die nu, met hun steun als wisselgeld, een eigen fiscaal programmapunt in de wet schrijven. VVD-Kamerlid Wendy van Eijk noemde het "ondenkbaar" dat een coalitiepartij dit amendement in deze vorm zou steunen; volgens de partij zelf hebben fractievoorzitters van PRO en Volt echter toenadering gevonden bij D66 en CDA — een claim die nog niet onafhankelijk is bevestigd en waarover het CDA zelf wisselende signalen geeft. Zeker is: de stemming is op 12 november, de uitslag stond bij het schrijven van dit stuk nog niet vast, en zelfs ná goedkeuring door de Tweede Kamer moet de Eerste Kamer het pakket nog vóór het einde van het jaar afhameren.

Dát is de kern van wat hier "ondemocratisch" voelt, zonder dat het dat procedureel is: niemand heeft frauduleus gestemd, niemand heeft de Grondwet overtreden. Maar het resultaat — een forse nieuwe vermogensheffing, doorgevoerd dankzij de rekenkunde van een verdeeld parlement, tegen de wens van de partijen die het grootste deel van de kiezers naar de stembus trok — is precies het soort uitkomst waarvoor kiesstelsels met evenredige vertegenwoordiging en gefragmenteerde parlementen kwetsbaar zijn. Een meerderheidskabinet van de partijen die de meeste stemmen haalden, zou dit amendement vermoedelijk nooit op tafel hebben gezien. Een minderheidskabinet, afhankelijk van wie toevallig de sleutelstem heeft, wel.

De connectie met de erfbelasting

Dit is geen blog over box 3. Maar wie de erfbelasting wil afschaffen, moet het mechanisme achter de miljonairsbelasting begrijpen, want het is hetzelfde mechanisme. Erfbelasting is, net als deze nieuwe box 3-schijf, een heffing die wordt verdedigd met het beeld van de superrijke — het landgoed, het familiekapitaal van drie generaties — en vervolgens wordt geïnd bij wie dat beeld het minst overeenkomt: het gezin met één afgelost huis en wat spaargeld, zoals hoofdstuk 4 van het Standaardwerk met drie doorgerekende nalatenschappen laat zien. Een ondernemingsvermogen van drie miljoen betaalt via de bedrijfsopvolgingsregeling effectief 1,7% erfbelasting; drie miljoen in stenen en spaargeld betaalt 19,3%. Diezelfde asymmetrie herhaalt zich nu in box 3: wie zijn vermogen kan structureren, plant eromheen; wie een gewoon huis en een gewoon pensioen heeft, betaalt de volle 45%. De geschiedenis van drempelverlaging — vandaag "boven de miljoen", morgen misschien lager — is precies het patroon dat dit blog in het Weerwoord al beschrijft voor de kindvrijstelling: vrijstellingen die bevriezen terwijl vermogensprijzen stijgen, groeien vanzelf de middenklasse in.

Wie wil weten wat een vergelijkbare drempelverschuiving voor de erfbelasting zou betekenen voor een gewoon gezin, rekent het na met de rekentool op deze site: dezelfde heuvelvorm — laag aan de onderkant, hoog in het midden, lager weer aan de top voor wie kan plannen — duikt daar al op zonder dat er ooit een nieuw toptarief bij hoefde.

Wat nu te doen

Volg de stemming van 12 november zelf, op tweedekamer.nl of bij een onafhankelijke nieuwsbron, in plaats van op partijberichten te vertrouwen — ook de berichten in dit stuk zijn zo zorgvuldig mogelijk gelabeld naar wat bevestigd is en wat nog een claim van één partij is. Schrijf uw Kamerlid, van welke partij dan ook, en vraag niet om minder belasting op vermogen in het algemeen, maar om een debat over wié die belasting precies raakt — de drempel, de indexatie, de uitzonderingen. En lees, als u hier bent omdat u de erfbelasting onrechtvaardig vindt, waarom precies hetzelfde mechanisme daar al jaren speelt: in het manifest van deze site, en in de volledige audit in het Standaardwerk.

Veelgestelde vragen

Wat is de miljonairsbelasting?

Een amendement van PRO (voorheen GroenLinks-PvdA) en Volt op het Belastingplan 2027: een extra hoog tarief van 45% in box 3 voor het rendement op vermogen boven circa € 1 à 1,3 miljoen, de eigen woning niet meegerekend. Het moet vanaf 2029 ingaan en verschuift volgens de indieners € 1,5 miljard aan belasting van arbeid naar vermogen.

Is de miljonairsbelasting al aangenomen?

Nog niet. De Tweede Kamer stemt op donderdag 12 november 2026 eerst over de amendementen op het Belastingplan 2027 en daarna over het hele pakket; de Eerste Kamer moet het vóór het einde van het jaar nog goedkeuren. Het kabinet-Jetten heeft zelf maar 66 van de 150 zetels.

Waarom kan een minderheidskabinet dit doorvoeren als rechtse partijen de meeste stemmen kregen?

Bij de verkiezingen van 29 oktober 2025 haalden PVV, VVD, JA21 en FvD samen 64 zetels — bijna evenveel als de 66 zetels van de coalitie die uiteindelijk werd gevormd. Maar D66 werd de grootste partij en vormde met VVD en CDA een minderheidskabinet. Voor een meerderheid is het kabinet afhankelijk van andere fracties, en juist daar wint de linkse oppositie terrein die bij de verkiezingen zelf zetels verloor.

Wie betaalt de miljonairsbelasting precies?

Volgens de indieners mensen met box 3-vermogen boven circa € 1 à 1,3 miljoen, de eigen woning niet meegerekend. Dat kan een ondernemer met een gezond bedrijf en een goed pensioen zijn, niet alleen de steekproefmatige superrijke uit het publieke debat.

← alle dagen