Successiewet 1956 — tegenlezingEditie 2026 · actualiteit

DE VRIJSTELLING

Dag 022 · Landenreeks — Frankrijk

Erfbelasting Frankrijk: de zwaarste van Europa?

11 november 2026 · leestijd 11 min · rechtsvergelijking, droits de succession

Bernard, 68, woont zijn hele leven al in het huis van zijn ouders in de Dordogne. Toen zijn moeder vorig jaar overleed, kreeg hij van de notaris een rekening die groter was dan zijn spaarsaldo: de "droits de succession" over een huis en wat land dat hij nooit van plan was te verkopen. Frankrijk heeft, zo lezen Nederlandse kranten regelmatig, de zwaarste erfbelasting van Europa. Bernard had, cijfermatig, geluk: zijn nalatenschap bleef klein genoeg om onder de Franse vrijstelling te vallen. Had zijn moeder in Nederland gewoond met precies dezelfde erfenis, dan had hij meer moeten betalen — niet minder.

Frankrijk heft, met tarieven tot 45%, de nominaal zwaarste erfbelasting van de Europese Unie en de derde zwaarste binnen de OESO, na Japan (55%) en Zuid-Korea (50%). Toch betaalt een kind dat € 300.000 erft in Frankrijk € 38.194 erfbelasting, tegen € 38.887 in Nederland — want de Franse vrijstelling van € 100.000 per ouder is vier keer zo groot als de Nederlandse kindvrijstelling van € 26.230. Pas vanaf ongeveer € 659.000 wordt Frankrijk, dankzij zijn hogere toptarieven, daadwerkelijk duurder dan Nederland.

Eerst het eerlijke argument, op zijn sterkst

De reputatie van Frankrijk is niet uit de lucht gegrepen. In rechte lijn — van ouder op kind — loopt het tarief op in zeven schijven: 5% tot € 8.072, 10% tot € 12.109, 15% tot € 15.932, 20% tot € 552.324, 30% tot € 902.838, 40% tot € 1.805.677, en 45% daarboven. Voor een werkelijk grote nalatenschap is dat toptarief van 45% hoger dan het Nederlandse toptarief van 20% voor kinderen, en de Franse fiscus is, boven een paar miljoen euro, aantoonbaar strenger dan de Nederlandse. Wie alleen naar het grootste getal op het bord kijkt — 45% tegen 20% — trekt een logische conclusie. Het probleem is dat vrijwel niemand een nalatenschap van meerdere miljoenen erft.

De vergelijking die de koppen niet maken

Een rekensom, zonder aannames, met de officiële tarieven van beide landen:

Erfenis (kind, één ouder)Erfbelasting NLErfbelasting FRWie betaalt meer
€ 300.000€ 38.887 (13,0%)€ 38.194 (12,7%)Nederland
€ 500.000€ 78.887 (15,8%)€ 78.194 (15,6%)Nederland
€ 659.000≈ € 110.737 (16,8%)≈ € 110.737 (16,8%)gelijk — het omslagpunt
€ 1.000.000€ 178.887 (17,9%)€ 212.962 (21,3%)Frankrijk
€ 2.000.000€ 378.887 (18,9%)€ 617.394 (30,9%)Frankrijk

Onder de € 659.000 — en dat is, zoals dag 010 liet zien, ver boven wat de meeste Nederlandse nalatenschappen behelzen — betaalt een Nederlands kind méér erfbelasting dan een Frans kind over precies hetzelfde bedrag. Niet omdat Nederland een hoger tarief heeft; Nederlands toptarief van 20% is immers minder dan de helft van het Franse toptarief van 45%. Het is de vrijstelling die het verschil maakt: € 100.000 in Frankrijk, € 26.230 in Nederland. Bernard had geluk met de omvang van zijn erfenis. Een vergelijkbaar Nederlands gezin met een vergelijkbaar huis had dat geluk niet gehad.

Waarom de vrijstelling, niet het tarief, het verhaal is

Dit blog herhaalt een stelling die inmiddels bekend klinkt uit dag 019: een drempel die ooit royaal leek, blijft zelden op zijn plek staan terwijl vermogensprijzen stijgen. Frankrijk levert daarvan zijn eigen, onafhankelijke bewijs. De Franse vrijstelling van € 100.000 werd in 2012 bij wet vastgelegd — niet verhoogd, maar juist verlaagd ten opzichte van het hogere bedrag dat daarvóór gold — en is sindsdien, veertien jaar lang, geen cent gestegen. Pogingen om haar te verhogen zijn er wel geweest: tot € 120.000 in een amendement van 2025, tot € 150.000 en € 160.000 in voorstellen van 2022. Elke poging is tot nu toe door het Franse parlement verworpen. Frankrijks drempel staat al langer stil dan de Nederlandse kindvrijstelling, en toch blijft zij, puur door haar startpunt, royaler dan de Nederlandse.

Dat is de echte les, en zij is ongemakkelijker dan "Frankrijk is erger": een vrijstelling van € 100.000 die al veertien jaar vaststaat, is op dit moment nog steeds beter voor een gewoon gezin dan een vrijstelling van € 26.230 die in Nederland net zo lang nauwelijks is meegegroeid met de huizenprijzen. Het Nederlandse toptarief klinkt gematigd. De Nederlandse vrijstelling is dat niet.

Zelfs de OESO verdedigt het Franse model niet

Wie denkt dat dit een pleidooi is vóór het Franse systeem, heeft het mis. De OESO, een instelling die uitdrukkelijk vóór het behoud van erf- en schenkbelasting pleit, beveelt zelf een hervorming van precies het Franse model aan: een brede grondslag met een lager toptarief, in plaats van een hoog toptarief met een lage vrijstelling en talloze uitzonderingen — waaronder, in Frankrijks geval, een vrijstelling voor historische monumenten die vooral kinderloze eigenaren van kastelen in Frankrijk houdt. Een Franse studie van de Conseil d'analyse économique schat dat zo'n hervorming de erfbelasting voor 99% van de bevolking kan verlagen én de totale opbrengst kan verhogen. Zelfs instellingen die vierkant achter het bestaansrecht van de erfbelasting staan, erkennen dus dat een hoog toptarief met een smalle vrijstelling de verkeerde volgorde is.

Wat dit voor het Nederlandse debat betekent

Precies die verkeerde volgorde dreigt Nederland nu zelf te herhalen, en niet bij de erfbelasting maar bij box 3. De miljonairsbelasting uit dag 014 en dag 019 voegt een nieuw toptarief van 45% toe — toevallig precies het Franse toptarief — zonder de onderliggende vrijstelling aan te pakken. Wie het Franse voorbeeld serieus neemt, leert niet "voer een hoger toptarief in". Hij leert: een hoog toptarief bewijst niets over de last voor een gewoon gezin, en een systeem beoordelen aan de hand van zijn krantenkop in plaats van zijn rekensom, leidt tot precies het soort beleid waarvan zelfs de OESO zegt dat het beter kan.

Wat nu te doen

Reken uw eigen nalatenschap door met de rekentool op deze site, en vergelijk de uitkomst niet met een krantenkop over "de zwaarste erfbelasting van Europa", maar met wat een gewoon gezin in een ander land werkelijk zou betalen. Lees de rest van de rechtsvergelijking in het Standaardwerk — Oostenrijk, Zweden, Zwitserland, Italië — voor landen die wél hebben laten zien dat afschaffing of een royale vrijstelling kan, zonder de staatskas te laten instorten.

Veelgestelde vragen

Heeft Frankrijk de hoogste erfbelasting van Europa?

In nominaal toptarief wel: Frankrijk kent in rechte lijn een tarief tot 45% en geldt daarmee als het hoogste van de Europese Unie en het derde hoogste binnen de OESO, na Japan (55%) en Zuid-Korea (50%). Over de werkelijke last voor een gemiddeld gezin zegt dat tarief echter weinig.

Betaalt een Nederlands kind meer of minder erfbelasting dan een Frans kind?

Dat hangt van de omvang van de nalatenschap af. Tot ongeveer € 659.000 betaalt een kind in Nederland meer erfbelasting dan in Frankrijk, omdat de Nederlandse kindvrijstelling van € 26.230 veel kleiner is dan de Franse vrijstelling van € 100.000. Pas boven dat omslagpunt wordt Frankrijk, door zijn hogere toptarieven, werkelijk duurder.

Wat is de Franse vrijstelling voor kinderen bij een erfenis?

€ 100.000 per ouder en per kind, vastgelegd bij wet in 2012 en sindsdien niet verhoogd. Elk voorstel om het bedrag te verhogen — onder meer tot € 120.000 in 2025 en tot € 150.000 of € 160.000 in 2022 — is tot nu toe door het Franse parlement verworpen.

Waarom heeft Frankrijk zo'n hoog toptarief voor erfbelasting?

De tarieven in rechte lijn lopen op in zeven schijven van 5% tot 45%, met schijfgrenzen die al jaren ongewijzigd zijn: 5% tot € 8.072, tot 45% boven € 1.805.677. Zoals bij de Nederlandse kindvrijstelling blijven ook deze Franse schijfgrenzen jaar na jaar nominaal vastliggen terwijl vermogens stijgen.

Wat stelt de OESO voor aan hervorming van de erfbelasting?

De OESO pleit niet voor afschaffing, maar voor een brede grondslag met lagere toptarieven in plaats van hoge toptarieven met veel uitzonderingen. Een Franse studie van de Conseil d'analyse économique schat dat zo'n hervorming de erfbelasting voor 99% van de mensen kan verlagen en toch meer kan opbrengen.

← alle dagen